موضوعات هذا الأسبوع
- Vida geometrisi ve cıvata sınıfları
- Ön gerilme ve sıkma momenti
- Dinamik yüklü cıvata bağlantılarının hesabı
محتوى الدرس
Cıvata, sökülebilir bağlantıların temel elemanıdır. Metrik vidada profil açısı 60 derecedir; anma çapı, hatve ve diş dibi çapı bağlantının dayanımını belirler. Mukavemet sınıfı, cıvata başındaki iki sayıyla gösterilir (8.8, 10.9, 12.9); ilk sayı kopma dayanımının yüzde birini, ikincisi akma-kopma oranını verir.
Cıvata bağlantısında en yanlış anlaşılan kavram ön gerilmedir. Doğru tasarlanmış bir bağlantıda cıvata, dış yükü doğrudan taşımaz; ön gerilme parçaları birbirine bastırır, dış yük bu basıncı azaltır. Cıvatadaki gerilme değişimi, dış yükün yalnızca küçük bir bölümü kadardır — bu yüzden ön gerilmeli bağlantı yorulmaya karşı çok daha dayanıklıdır.
Ön gerilme, sıkma momentiyle uygulanır; ancak momentin büyük bölümü sürtünmeyi yenmekle harcanır, bu yüzden moment-kuvvet ilişkisi belirsizdir. Kritik bağlantılarda uzama ölçümü veya hidrolik germe kullanılır.
Dinamik yüklü bağlantılarda hesap, cıvata ve birleştirilen parçaların rijitlik oranına dayanır. Rijit parçalar ve esnek cıvata (uzun, ince gövdeli) en iyi yorulma davranışını verir.
Gevşemeye karşı önlemler: yaylı rondela, kontra somun, kilitleyici yapıştırıcı ve tırtıllı rondelalar.