Themen dieser Woche
- Düz ve helisel dişli geometrisi, modül kavramı
- Lewis denklemi ile diş dibi mukavemeti
- Hertz gerilmesi ve yüzey basıncı kontrolü
Lehrinhalt
Dişli çark, sabit çevrim oranıyla güç iletir. Düz dişlide dişler eksene paralel, helisel dişlide açılıdır. Temel geometrik büyüklükler modül, diş sayısı, taksimat çapı ve kavrama açısıdır; iki dişlinin kavraşabilmesi için modül ve kavrama açısı aynı olmalıdır.
Evolvent diş profili, eksenler arası mesafedeki küçük değişimlerin çevrim oranını bozmamasını sağlar. Az diş sayılı çarklarda diş dibi zayıflaması (undercut) oluşur; profil kaydırma ile giderilir.
Dişli hesabı iki ayrı hasar biçimine göre yapılır. Birincisi diş dibinde eğilme kırılmasıdır; Lewis denklemi diş dibindeki eğilme gerilmesini verir, buna hız faktörü ve yük dağılım faktörleri eklenir. İkincisi diş yüzeyinde temas yorulmasıdır; Hertz temas gerilmesi hesaplanır ve yüzey basıncı sınırıyla karşılaştırılır. Yüzey hasarı çukurcuklanma (pitting) biçiminde ortaya çıkar ve genellikle eğilme kırılmasından önce gelir.
Helisel dişlide temas kademeli başladığı için çalışma sessiz ve yük taşıma kapasitesi yüksektir; karşılığında eksenel kuvvet doğar ve yataklama buna göre seçilir.
Yağlama, dişli ömrünün ayrılmaz parçasıdır: yağ filmi hem sürtünmeyi hem yüzey hasarını belirler.