Topics of this week
- Çekme, basma, kesme, eğilme ve burulma gerilmeleri
- Bileşik zorlanma durumları
- Mohr çemberi ile asal gerilmeler
Lecture content
Bir makina elemanı üzerindeki yükler dört temel zorlanma yaratır: çekme-basma (normal gerilme), kesme (kayma gerilmesi), eğilme ve burulma.
Çekmede gerilme, kuvvetin kesit alanına oranıdır. Eğilmede gerilme kesit boyunca doğrusal değişir; tarafsız eksende sıfır, en dış lifte en büyüktür ve eğilme momentinin mukavemet momentine oranıyla hesaplanır. Burulmada kayma gerilmesi merkezde sıfır, dış yüzeyde en büyüktür. Kesitin biçimi belirleyicidir: içi boş kesit, aynı ağırlıkta içi dolu kesitten çok daha yüksek mukavemet momenti verir — bu yüzden miller ve şaftlar çoğu zaman boru kesitlidir.
Gerçek elemanlarda bu zorlanmalar birlikte bulunur. Bir mil hem burulur hem eğilir; bir cıvata hem çekilir hem keser. Bileşik zorlanmada gerilmeler doğrudan toplanamaz; aynı türdekiler cebirsel toplanır, farklı türdekiler eşdeğer gerilme teorileriyle birleştirilir.
Mohr çemberi, iki eksenli gerilme durumunda asal gerilmeleri ve en büyük kayma gerilmesini grafik olarak veren araçtır; hangi düzlemde hangi gerilmenin oluştuğunu görmeyi sağlar ve kırılmanın nerede başlayacağını anlamada kullanılır.