Topics of this week
- Çentik etkisi ve gerilme yığılma faktörü
- Yüzey, boyut ve güvenilirlik düzeltme faktörleri
- Goodman ve Soderberg diyagramları
Lecture content
Deney numunesinden elde edilen yorulma dayanımı, gerçek parçada olduğu gibi kullanılamaz; bir dizi düzeltme faktörüyle azaltılır.
Çentik etkisi en önemlisidir. Kesit değişimi, delik, kama kanalı ve vida dişi gibi süreksizlikler gerilmeyi yerel olarak büyütür. Teorik gerilme yığılma faktörü geometriye bağlıdır ve diyagramlardan okunur; malzemenin çentik duyarlılığı hesaba katılarak yorulma gerilme yığılma faktörüne dönüştürülür. Keskin köşe yerine radyus vermek, yorulma ömrünü kat kat artırır — tasarımda en ucuz iyileştirmedir.
Yüzey faktörü, yüzey kalitesinin etkisidir: taşlanmış yüzey ile haddelenmiş kabuklu yüzey arasında belirgin fark vardır. Yorulma çatlağı neredeyse daima yüzeyden başlar.
Boyut faktörü, büyük kesitlerin daha düşük yorulma dayanımı göstermesini yansıtır. Güvenilirlik faktörü, deney verisinin istatistiksel dağılımını hesaba katar. Ayrıca sıcaklık ve korozyon faktörleri vardır; korozyonlu ortamda yorulma sınırı kavramı geçerliliğini yitirir.
Ortalama gerilmenin etkisi Goodman veya Soderberg diyagramıyla değerlendirilir: genlik ve ortalama gerilme çiftinin diyagramdaki güvenli bölge içinde kalması istenir. Soderberg daha muhafazakârdır.